تلگرام و بلاک‌چین به زبان آدمیزاد (۱)

امروز صبح طبق معمول تلفن همراه‌ام را برداشتم و تلگرام‌ام را چک کردم. اولین خبری که دیدم خیلی‌ها درباره‌اش صحبت می‌کردند، نسخه آزمایشی «بلاک‌چین» تلگرام و رفع فیلترینگ آن بود. طبق معمول هم این صحبت‌ها در کانال‌ها و شبکه‌های ایرانی بود و در وب‌سایت تلگرام خبری از این موضوع نبود. همین داستان بهانه‌ای بود که به زبان ساده و آدمیزادی، قضیه بلاک‌چین، تلگرام و فیلترینگ را توضیح بدهم. پیشاپیش از طولانی شدن متن عذرخواهی می‌کنم؛ اما سعی بر این است که تا حد ممکن ساده و قابل فهم برای عموم باشد (البته نه ساده ساده، بالاخره بحث تکنولوژی، آن هم از نوع پیچیده یعنی بلاک‌چین است و طبیعی است که عده‌ای درک نکنند). قبل از بحث اصلی، چندتا مفهوم باید روشن شود. در ادامه سعی می‌کنم به صورت ساده این مفاهیم را با هدف فهم بلاک‌چین تلگرام توضیح بدهم. این یادداشت به دلیل طولانی بودن در دو قسمت خواهد بود!

بلاک‌چین و بیت‌کوین چیه؟

بلاک‌چین درواقع نوعی پایگاه داده توزیع‌شده است. این یعنی چی؟ به عنوان مثال، اطلاعات سایت دانشگاه گیلان در یک جایی (یا یک سروری) ذخیره‌سازی شده است. این سرور در یک اتاق دربسته در یکی از اتاقک‌های دانشکده مهندسی دانشگاه گیلان جا گرفته و در صورتی که برق این اتاق قطع شود یا اگر یک نفر بخواهد عمدی برق آن را قطع کند، دیگر هیچ کسی در هیچ جای دنیا به این سایت و اطلاعات آن دسترسی نخواهد داشت. اولین کاری که بلاک‌چین می‌کند این است که این اطلاعات را به صورت کاملا امن و رمزنگاری‌شده، در جاهای مختلفی (در سرورهای مختلفی) در دنیا به صورت یکپارچه با یک تکنیک خاص توزیع می‌کند. این باعث می‌شود هر کسی یک نسخه از این اطلاعات را داشته باشد؛ بنابراین این اطلاعات هیچوقت از بین نخواهد رفت و هیچ یک نفر خاصی نمی‌تواند کنترل همه اطلاعات را در دست بگیرد یا فیلتر کند. به همین دلیل این تکنولوژی مفهومی به اسم «عدم تمرکز» یا Decentralization را مطرح می‌کند؛ یعنی هیچ نهاد یا شخصی به تنهایی تمامی کنترل را در دست ندارد و هیچ کس به تنهایی نمی‌تواند اطلاعاتی را ویرایش و حذف کند. بنابراین شفافیت هم به حداکثر میزان می‌رسد و همه اطلاعات واضح و بدون دستکاری خواهند بود.

نکته بعدی که این تکنولوژی دارد این است که، به دلیل همان تکنیک‌های رمزنگاری فوق پیشرفته، این اجازه را می‌دهد که بدون دخالت نهاد واسط امکان انتقال اطلاعات و داده‌ها توسط افراد در شبکه وجود داشته باشد. بیت‌کوین یکی از کاربردهای بلاک‌چین است که از این ویژگی‌ها استفاده می‌کند و یک سیستم مالی بدون واسطه و به صورت غیرمتمرکز طراحی کرده  و یک ارز تحت عنوان بیت‌کوین از دل آن متولد گشته است.

البته این توضیح کاملی از بلاک‌چین نیست؛ اما تا جایی که برای فهم این مطلب نیاز بود ادا می‌کند. برای درک کامل‌تر این تکنولوژی، پیشنهاد می‌کنم ویدئو زیر را ببینید و یا این سلسله مطالب آموزشی بلاک‌چین و بیت‌کوین را از وب‌سایت خوب ارزدیجیتال به زبان فارسی مطالعه کنید.

پلتفرم‌های بلاک‌چین، نرم‌افزارهای غیرمتمرکز و رمزارز

مفهوم بعدی که باید مورد توجه قرار بگیرد، «پلتفرم بلاک‌چین» است. تکنولوژی اینترنت را در نظر بگیرید. پلتفرم‌های مختلفی در اینترنت موجود هستند. به عنوان مثال «سرویس وب‌لاگ نویسی بلاگفا» یا «سرویس ساخت وب‌سایت وردپرس» پلتفرم‌هایی هستند که در اینترنت موجود است. بر روی این پلتفرم‌ها کاربردها پیاده‌سازی می‌شوند. در این مثال، وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های مختلفی که ساخته می‌شوند کاربردها هستند. برای فناوری‌ بلاک‌چین نیز پلتفرم‌های گوناگونی مطرح شده است. پلتفرم‌ها در واقع محیط‌هایی هستند که آماده برای پیاده‌سازی نرم‌افزارهای غیرمتمرکز بلاک‌چینی هستند. به‌طور ساده‌تر، هرکسی که بخواهد یک نرم‌افزار در بستر بلاک‌چین پیاده‌سازی کند، در این پلتفرم‌ها می‌تواند راحت‌تر کار کند.

اتریوم (Ethereum) معروف‌ترین پلتفرم بلاک‌چینی دنیا است. نرم‌افزارهای غیرمتمرکز بلاک‌چینی مختلفی در بستر اتریوم در دنیا راه‌اندازی شده‌اند. درواقع اتریوم به توسعه‌دهندگان بلاک‌چینی کمک می‌کند تا چرخ را از اول نسازند. نکته‌ای که در اینجا وجود دارد این است که این پلتفرم‌ها در دنیای بلاک‌چین هستند. در دنیای بلاک‌چینی، پرداخت‌ها و تعامل‌ها با رمزارزها انجام می‌شود. به عنوان مثال، تصور کنید فردی نرم‌افزاری در اتریوم پیاده‌کند که اگر شخصی بیشتر از ۱۰۰۰ قدم در روز پیاده‌روی کند، برنده یک مقدار پول می‌شود. شخص مورد نظر، برای عضویت در این برنامه باید پول خرج کند و برای دریافت جایزه هم باید پول دریافت کند. این پول در دنیای اتریوم رمزارزی به نام «اتر» است. قیمت و ارزش این اتر به میزان موفقیت پلتفرم اتریوم وابسته است و در بازار و صرافی‌ها هم تبادل می‌شود.

اتریوم بزرگ‌ترین پلتفرم بلاک‌چینی دنیا است. رمزارز مورد مبادله در این پلتفرم «اتر» نام دارد. این رمزارز در بازار مبادله شده و ارزش آن وابسته به عملکرد پلتفرم اتریوم است.

یک مفهوم دیگری که مهم است، نرم‌افزارهای غیرمتمرکز یا Decentralized Apps یا DAppها هستند. به طور کلی، هر اپلیکیشن یا نرم‌افزاری که در پلتفرم‌های بلاک‌چین ایجاد شود به نرم‌افزارهای غیرمتمرکز شناخته می‌شوند. این نرم‌افزارهای غیرمتمرکز همان ویژگی‌هایی که در بلاک‌چین وجود دارد را دارا هستند.

عرضه اولیه سکه یا ICO

مفهوم دیگری که باید یاد بگیریم، عرضه اولیه سکه یا ICO است. در حوزه مالی و شرکت‌ها، مفهومی داریم به اسم عرضه اولیه سهام یا Initial Public Offering یا IPO. این مفهوم زمانی استفاده می‌شود که شرکت‌ها می‌خواهند وارد بازار بورس بشوند. درواقع شرکت‌ها به صورت عمومی سهام خود را در ازای دریافت پول به مردم واگذار می‌کنند و مردم هم این مبادله را به مثابه سرمایه‌گذاری می‌بینند. در فضای بلاک‌چین با بهره‌گیری از این مفهوم، عرضه اولیه سکه یا Initial Coin Offering یا ICO مطرح می‌شود.

قبل از اینکه عرضه اولیه سکه را توضیح دهیم، مفهوم مالی دیگری به نام تأمین مالی جمعی یا Crowdfunding را باز کنیم. در دنیا یک سری پروژه‌ها وجود دارند که برای راه‌اندازی به پول نیاز دارند. برای تأمین سرمایه این پروژه‌ها از تکنیکی به نام تأمین مالی جمعی استفاده می‌کنند. به این صورت که مقدار پول مورد نظر تعیین می‌شود، هرکسی به هراندازه که دلخواه‌اش است سرمایه‌گذاری می‌کند و از منافع آن پروژه به اندازه سهم خود برخوردار خواهد بود.

این مفهوم در فضای پروژه‌ها و نرم‌افزارهای بلاک‌چینی هم وجود دارد. فرض کنید یک نرم‌افزار بلاک‌چینی قصد توسعه دارد. این نرم‌افزار رمزارز مورد نظر خود را ارائه می‌کند و برای جذب سرمایه و تأمین مالی مورد نیاز جهت راه‌اندازی و توسعه، این رمزارزها را به صورت عمومی ارائه خواهد کرد. حال، هرکسی می‌تواند این رمزارزها را خریداری کرده و در آینده در صورت عملکرد مثبت این نرم‌افزار، ارزش رمزارز افزایش پیدا کند. به این فرآیند، عرضه اولیه سکه یا ICO می‌گویند. دقت شود که، برخلاف IPO، در ICOها کسی مالک نرم‌افزار نمی‌شود؛ بلکه رمزارز آن نرم‌افزار را خریداری کرده و ارزش آن را تصاحب می‌کند. در این لینک وب‌سایت بزرگ‌ترین ICOها جهان به همراه اطلاعات آن‌ها را می‌توانید مشاهده کنید.

دقت شود که برخلاف IPO که در آن خریدار صاحب سهام شرکت هم می‌شود، در ICO اینطور نیست. درواقع خریداران در ICO‌ صرفا رمزارز منتشر شده را صاحب می‌شوند و سودشان وابسته به ارزش آن رمزارز است.

پایان قسمت اول

ادامه در قسمت دوم «تلگرام و بلاک‌چین به زبان آدمیزاد (۲)»

1
اشتراک‌گذاری

ارسال پاسخ