اقتصاد دیجیتال واقعاً چیست؟

دنیای اقتصادی تحت تأثیر شدید تکنولوژی‌های دیجیتال است. شناخت اقتصاد دیجیتال و حوزه‌های آن، جهت تحلیل اقتصادی و بازار از اهمیت برخوردار است. باخت و هیکس (Bukht and Heeks) در سال ۲۰۱۷ مدلی را ارائه دادند که به خوبی مرزهای اقتصاد دیجیتال را شفاف می‌کند.

digitaleconomychart

همانطوری که در شکل مشخص است، سه مرز اصلی، میانه و وسیع در اقتصاد دیجیتال وجود دارند. مرزهای اصلی و میانه مربوط به بخش تولیدی فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) است و شامل خدمات مختلف دیجیتال (مانند خدمات برون‌سپاری شده مراکز تماس)، پلتفرم‌های اقتصادی خدمات (مانند فیس‌بوک، گوگل و تلگرام) می‌شود. مرز وسیع این شکل شامل استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای انجام فعالیت‌هایی مانند تجارت الکترونیکی، کسب‌وکار الکترونیکی، اتوماسیون و هوش مصنوعی (AI) (که در شکل به عنوان اقتصاد الگوریتمیک نشان داده شده است)، اقتصاد مشارکتی (مانند اسنپ یا Airbnb) و پلتفرم‌های کار (مانند پونیشا یا Upwpork) می‌شود.

همانطوری که در شکل می‌بینیم، اقتصاد دیجیتال در مرز میانی و در خدمات و پلتفرم‌های دیجیتالی تعریف می‌شود. برای مثال، اسنپ یک پلتفرم دیجیتالی در فضای اقتصاد مشارکتی است. این پلتفرم دقیقا در لایه اقتصاد دیجیتال قرار دارد و درآمدهای حاصل از این پلتفرم می‌تواند به حساب اقتصاد دیجیتال گذاشته شود. حال اینکه شرکتی مانند دیجی‌کالا می‌تواند جزو اقتصاد دیجیتال باشد؟

پاسخ به این سوال هم بله و هم خیر است! آن بخش از دیجی‌کالا که مربوط به اقتصاد دیجیتال می‌شود، تمامی مباحث پلتفرمی و خدماتی است. سرویس‌های تولید محتوا و پلتفرم نظردهی مشتریان، جزو مباحثی هستند که به صورت خالص در دیجی‌کالا به عنوان مباحث اقتصاد دیجیتال می‌توانند شناخته شوند. اما بخش بزرگ و اصلی کسب‌وکار دیجی‌کالا در تجارت الکترونیکی و فروش کالا به صورت آنلاین است. در اینجا اقتصاد خرده فروشی به صورت دیجیتالی در آمده است. یعنی دیجی‌کالا به صورت کلی یک شرکت در اقتصاد دیجیتال محسوب نمی‌شود، بلکه خرده فروشی است که از ابزار اینترنت برای دیجیتالی شدن استفاده کرده و بخشی از کسب‌وکار آن هم در مرز اقتصاد دیجیتال قرار می‌گیرد. بنابراین اگر کل درآمد دیجی‌کالا را در حوزه اقتصاد دیجیتال و فناوری اطلاعات تلقی کنیم، به یک اشتباه محاسباتی دچار شده‌ایم.

این مبحث را از آن جهت مطرح کردم که در کشور صحبت از اقتصاد دیجیتال بسیار است. برنامه‌ریزی صحیح و سیاست‌گذاری مناسب در این حوزه، نیازمند شناخت وسیع از این حوزه است. اگر تمامی اقتصاد ما دیجی‌کالا باشد، ما بیشتر توانسته‌ایم خرده‌فروش خوبی باشیم تا فناور خوب. اما اگر اقتصاد ما با سرویس‌های فناوری اطلاعاتی مانند پلتفرم‌های دیجیتال (مانند آمازون و علی‌بابای چین)، یا پلتفرم‌های اقتصاد مشارکتی شکل گرفته باشد، می‌توانیم خود را بیشتر فناور و فعال در بحث اقتصاد دیجیتال بدانیم.

 

 

1

ارسال پاسخ